MESLEKİ REHBERLİK

NEDEN REHBERLİK !..

GENÇLERİMİZİN YETENEK VE İLGİLERİNİN FARKINA VARMALARI,

YETENEK VE İLGİLERİNE UYGUN MESLEK SEÇMELERİ,

ZAMANLARINI EN İYİ ŞEKİLDE PLANLAMALARI VE KULLANMALARI,

GELECEKLERİ HAKKINDA GERÇEKÇİ KARARLAR ALMALARI,

KENDİLERİNİN FARKINA VARMALARI VE TANIMALARI İÇİN,

R E H B E R L İ K !..

MESLEK SEÇERKEN

YANLIŞ TERCİH ‘1’ YIL

YANLIŞ OKUL ‘4’ YIL

YANLIŞ MESLEK ‘40’ YIL DEMEKTİR!

“Büyük işler başarmak için sadece harekete geçmek yetmez,

Ne yapmak istediğinizin rüyasını da görmek gerek,

Sadece rüyasını görmekte yetmez,

Rüyanın gerçekleştiğine inanmak gerek...

MESLEK HAKKINDA NELER BİLİNMELİ

  • Meslek gruplarının yaptığı faaliyetler, etkinlikler nelerdir?
  • Nasıl bir hayat yaşamak isterim?
  • İnsanlarla iyi geçinebiliyor muyum?
  • Çok para kazanmak istiyor muyum?
  • Seyahat etmeyi seviyor muyum?
  • Nerede çalışmak bana zevk verir?
  • Büyük bir şirkette mi çalışmak isterim, serbest çalışmayı mı tercih ederim?
  • Büyük bir şehirlerde mi, küçük şehirlerde mi yaşamak istiyorum?
  • Emin bir iş mi istiyorum yoksa risk almaya hazır mıyım?
  • Hangi dersleri daha çok seviyorum?
  • Çalışma ortamı (gürültülü-gürültüsüz farkı, açık-kapalı yerler) Nasıl?
  • Çalışma koşulları (Vardiya usulü var mı?) Nasıl?
  • Meslekte aranılan nitelikler (özel yetenekler nelerdir, dikkatli olup olmama) Nelerdir?
  • Mesleğe hazırlanma için özel bir şey gerekiyor mu?
  • Meslekte ilerleme var mı?
  • Kazanç ne kadar olacak?
  • İş bulma olasılığı ve geleceği nasıl?
  • Meslek odaları, sendikalar var mı?
  • Meslekte sosyal yardım nasıl?


Öğrencilerin hangi mesleğe ilgili olduğunun belirlenmesi çok önemlidir meslek hakkındaki ilgileri ölçülmelidir. Meslekler hakkında ayrıntılı bilgi edinilmelidir.

Meslek Seçimi:

Çağdaş bir toplumda özgür bir bireyin önemli gelişim görevlerinden biri mesleğini seçmesidir. Bir kimsenin herhangi bir konuda doğru seçim yapabilmesi için daha doğrusu sağlıklı karar verebilmesi için her şeyden önce ne istediğini bilmesi gerekir. Bu işlemden sonra, çeşitli seçeneklerinizi inceleyip, her birinin isteklerine ve koşullarınıza ne derece uygun olup olmadığını değerlendirmektir. Çarşıya çıkmadan önce alacağı şeylerin listesini yapan ve bunlar için yeterli parası olmadığını anlayan, çarşıdaki malların kalite ve fiyatlarını inceleyerek gereksinimlerine ve parasına uygun bulduklarını alan bir kimsenin davranışı buna örnek gösterilebilir.

Meslek seçimi neden önemlidir?

İnsan, yaşamı boyunca çeşitli seçimler yapar. Mesleğini, yiyeceğini, giyeceğini, evini, eşini, arkadaşlarınıvb. seçer.

  • Meslek seçimi, insanın yaptığı bu seçimler arasında belki de en önemlisidir. Çünkü birey mesleğini seçerken bir bakıma gelecekteki yaşamını da belirlemektedir.
  • Öyle ki meslek seçimi kararı, kişinin o alanda ileride iş bulup bulamayacağını, işinden hoşlanıp hoşlanmayacağını, toplumda İnsan gücünün dağılımını etkiler.
  • Hatta meslek seçimi, bir kişinin kiminle evleneceğini, dünya görüşünü, günlük yaşam biçimini ve alışkanlıklarınıbelli bir biçime sokan etkilere de sahiptir.
  • Mesleki rehberlik; bireyin kendi kişisel özellikleri ve meslekler hakkında bilgi sahibi yaparak, kendine uygun bir mesleği seçip bu alanda ilerlemesine yardım etme sürecidir.
  • Ancak mesleki rehberlik hizmetlerinde bireyin alacağı kararlara bire bir müdahale söz konusu değildir. Sadece bireyin alacağı kararları kendi kendine almasına yardım esastır.


MESLEKSEL GELİŞİMİ BELİRLEYEN ETKENLER

  • Biyolojik Faktörler; Bireyin fiziksel özellikleri, cinsiyet, beden yapısı, görme ve işitme durumu Bu etkenleri çocuğun özellikle beden yapısı, bedensel yeterlilik düzeyi, yaşı, boyu, ağırlığı, konuşması, sesi, güç düzeyi, cinselliği, görme ve işitme duyuları ile ilgili özellikler oluşturmaktadır. Kişinin bir mesleğe girmesi için, salt ilgi duyması ve bilişsel yetenek göstermesine yetmemekte; aynı zamanda bedensel özelliklerinin de o mesleğe girmesi elverişli olması gerekmektedir.
  • Sosyolojik, Psikolojik ya da Kişisel Faktörler; Toplumsal etken denildiğinde ailenin toplumsal ekonomik yapısı, kültürel yapısı, aile içi ilişkileri; çocuğun genel ve özel yetenekleri, duygusal gelişim durumu, arkadaş ve akrabaları ile ilişkileri, içinde yaşadığı grupların beklentileri anlaşılmaktadır.
  • Ekonomik Faktörler; Ailenin ve toplumun ekonomik düzeyi, aile ve toplum yaşamını etkileyen kültürel ve teknik gelişmeler, kişinin mesleksel gelişimini belirleyen ekonomik etkenlerinin belli başlılarıdır. Bir toplumda gereksinim duyulan mesleklerin sayısını ve niteliklerini genelde o toplumun ekonomik, kültürel ve teknik gelişim düzeyi belirlemektedir.
  • Politik Faktörler; Mesleğe girme olanakları, iş bulma olanakları, değişik eğitim ve yetişme fırsatları; Çocuk ve gençlerin eğitimi ve bir işyerinde çalıştırmaları ile ilgili yasaları, politik güç düzenleyip yürütüyor. Bu nedenle politik güç, bireylerin mesleğe girmelerinde ve mesleksel gelişimlerinde, temel belirleyicilerden biri olarak varlık göstermektedir.
  • Edinilmiş olan deneyim; Öğrencinin genel ve mesleksel eğitimini; başarı düzeyi, ders dışı etkinliklerine katılma derecesi, girdiği işlerdeki başarısı, özel becerileri, merakları da doğrudan etkilemektedir. Bunların yanı sıra, öğrencinin aile bireyleri ile; aile dışındaki bireyleri kabul etmesi ve onlarca kabul edilmesi, onun dışındaki gruplara katılımı ile ilgili deneyimleri de genel ve mesleksel eğitimde etken olmaktadır.
  • Rastlantısal etken; Doğal yıkımlar, savaşlar, piyangodan çıkan para, ölüm gibi umulmadık bir zamandaki edinme ve yitirmeler, önceden kestirilemeyen etkenler olarak, mesleksel gelişimin yönünü


Meslek Gelişim Süreci:

Meslek gelişim süreci, çocuklukta bir meslek fikrinin oluşmaya başlamasından itibaren, yetişkinlikte bir meslek sahibi oluncaya kadar geçen gelişim evrelerini kapsar. Artık günümüzde, bireyin bir meslek seçmesinin bir anda verilen bir karar olmadığı, mesleki gelişim süreci içerisinde biçimlenip ortaya çıktığı kabul edilen bir anlayıştır. Bu nedenle mesleki gelişim aşamalarının bilinmesi büyük önem arz etmektedir. Bilinçli bir meslek seçimi için bu evreleri bilmek önemlidir.

1- Uyanış ve Farkında Olma

  • Bu dönem çocukta meslek bilincinin oluşmaya başladığı dönemdir.
  • Okul öncesi dönemden başlayarak ilkokul dönemini kapsar. (5-12 yaş arası ).
  • Çocuk bu dönemde, çevresindeki insanların farklı uğraşları olduğunu, çeşitli mesleklerin varlığını görmeye ve anlamaya başlar.
  • İlkokulun son yıllarında ise çocuk, kendisi ve diğer insanlar arasında ilgiler, yetenekler, amaçlar ve motivasyon yönünden farklılıkların ve benzerliklerin farkına varmaya başlar.


2- Meslekleri keşfetme ve araştırma

  • Bu dönem ortaokul yılları olan 12-15 yaşlarını kapsar.
  • Çocuk bu dönemde kişilerin ve mesleklerin ortak olan yönlerini ve farklı nitelikleri üzerinde daha çok bilgi sahibi olmaya, yeni yönleri keşfetmeye ve anlamaya başlar.
  • Meslekleri keşfetme, inceleme ve araştırma dönemi bir bakıma çoğumuz için ömür boyu sürer.


3- Karar verme;

Gencin lise yıllarını, 15-18 yaşlarını kapsayan bu dönemde birey artık kendisi ve meslekler hakkında oluşturduğu algılara dayanarak, bilgileri değerlendirir, eşleştirmeye, birbirine uydurmaya ve geleceğine ilişkin idealler oluşturmaya başlar. Bu ideal ve düşünceler başlangıçta geçici olabilir ancak giderek daha açık ve temel bir plan yapmaya başlar ve genç mesleki kararını oluşturur.

4- Hazırlık;

  • 18-23 yaşları arasını kapsayan bu dönemde birey, seçtiği alan, okul veya yaptığı etkinliklerle mesleğe hazırlanmaya başlar.
  • Meslekle ilgili beceriler geliştirmeye, bilgi birikimi oluşturmaya ve o alanda mesleki tutumlar geliştirerek mesleği icra etmeye hazır duruma gelir. Aynı zamanda o meslek alanında iş araştırmaya başlar ve hazırlıkdönemini uzatarak sürdürebilir.


5- İşe Yerleşme;

  • Bireyin iş dünyasında yerini alarak çalışmaya başladığı dönemdir. Bu dönemde birey kazandığı bilgi ve becerileri uygulama alanına koyar.
  • Mesleği icra ederken bir yandan da mesleki gelişimi sürdürür.


MESLEKİ TERCİH YAPARKEN İZELEYECEĞİNİZ BASAMAKLAR

Bireyin gelecekteki yaşam tarzını belirlemesinde dönüm noktası olan mesleki tercihini yaparken doğru ve isabetli karar verebilmesi için izleyeceği basamaklar şöyle sıralanabilir:

1.BİREYİN YETENEKLERİNİN BELİRLENMESİ (BEN NELER YAPABİLİRİM?)

Yetenek belli bir eğitimden yararlanma gücüdür. Bireyin hangi eğitim programında başarılı olabileceğini gösterir. Yetenek meslekteki başarıyı etkileyen etkenlerden biridir ve temel gerekliliktir. Seçtiği mesleğin gerektirdiği azami yetenek düzeyine sahip olmayan bireyin o meslekte başarılı olması olası değildir. Bunun yanında sahip olduğu yeteneklerinin kapasitesinin altında bir yetenek düzeyi gerektiren mesleğe yönelen bireyin meslekte doyum sağlaması da mümkün olmayacaktır.

Akademik yeteneğin, derslerindeki başarı ya da başarısızlığının araştırılması, sözel ya da sayısal düşünme yeteneklerinden hangisinde daha başarılı olduğunu belirlenmesi gerekmektedir. Bunun için bireyin fen, sosyal, matematik, Türkçe derslerindeki başarısı bir ölçüt olabilir. Bunun dışında cisimleri üç boyutta görebilme, şekiller arası benzerlik ve farklılıkları bulabilme gücü de araştırılması gereken bir yetenek alanıdır. Sayısal düşünme gücüne sahip olmayan, fen, matematik gibi sayısal derslerde başarılı olmayan bir bireyin tıp fakültesi, diş hekimliği, mühendislikler gibi sayısal puanı ile öğrenci alan yükseköğretim programlarında başarılı olmaları mümkün değildir. Cisimleri üç boyutlu görebilme, bir evin planına bakarak o evin yapılmış halini göz önünde canlandırabilme, bir şeklin açılımını düzlem üzerinde görebilme (çizebilme) gücüne sahip olan birey mimarlık eğitiminde başarılı olabilecektir. Sözcükleri ustalıkla kullanamayan, zengin bir sözcük dağarcığına sahip olmayan kişinin dil ve edebiyat programında başarılı olması zordur.

2.İLGİ ALANLARININ BELİRLENMESİ (BEN NELERİ YAPMAKTAN HOŞLANIRIM?)

Yetenekler bireyin hangi eğitim programında daha başarılı olabileceğini gösterirken; ilgiler, bireyin hangi alanlarda hangi faaliyetlerle uğraşmaktan zevk duyacağını belirler. İlgiler, yetenekle ilişkilidir. İlgi duyduğumuz alanlar, çoğunlukla yetenekli olduğumuz alanlardır.

Seçilecek olan mesleğin, insanlarla diyaloğu, onları yönetmeyi, yönlendirmeyi, onlara hitap etmeyi, yardım etmeyi mi yoksa insanlarla değil de objelerle uğraşmayı gerektiren faaliyetleri mi gerektiriyor sorularına yanıt aranması ve edebiyata, müziğe, güzel sanatlara karşı olan ilgilerin de belirlenmesi gerekir.

Birey, ilgi duyduğu, hoşlandığı şeyleri severek yapar. Bireyin ilgi duymadığı bir faaliyete yönelmesi hem mesleki doyumunu, hem de başarısını olumsuz olarak etkileyecektir.

İnsanlara yardım etmekten, insanların sorunlarını dinleyip, sorunlarına çözüm aramaktan sevk almayan bir psikoloğun başarılı olma olasılığı düşüktür.

3.İŞ DEĞERLERİNİN BELİRLENMESİ (BEN NE İSTİYORUM?)

Yetenek ve ilgilerin belirlenmesinin ardından bireyin meslekteki beklentilerini tanımlaması gerekir. İş değerleri, bireyin meslekte nelere önem verdiğini, mesleki faaliyetin sonunda elde etmek istediği olanakları gösterir. Kazanç, yaratıcılığı kullanma, liderlik, yeteneğini kullanma, işbirliği, ün sahibi olma, sosyal statü, düzenli yaşam, değişiklik gibi iş değerleri vardır. Birey bu değerlerden kendisi için önemli olanları belirlemelidir. Kendisine belirlediği bu değerleri sağlayacak mesleğe yönelmelidir. Ancak ilgi ve yeteneklerinin de göz ardı edilmemesi gerekir. Meslekte düzenli bir yaşama, sosyal statüye, işbirliğine, yaratıcılığın anlatım bulmasına önem veren birey kendisine bu beklentilerini sağlayacak "öğretmenlik" mesleğini tercih edebilir.

4.KİŞİLİK ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENEMSİ (KARAKTERİM NASIL?)

Bireyin meslek seçiminde isabetli olabilmesi kişilik özelliklerini çok iyi tanıyıp bu özellikleri gerektiren mesleklere yönelmesine bağlıdır.

Bireylerin çok farklı kişilik özellikleri vardır. Atak, girişken, çekingen, uysal, hırslı, idealiste, hayal gücü zengin, realist, mantıklı, sinirli, kendi başına buyruk, alçak gönüllü, düzenli, kurallara bağlı vb. çok çeşitli kişilik özellikleri bulunur. Bireyin sayılan bu özelliklerden hangisine sahip olduğunu belirlemesi, seçimini bu doğrultuda yapması gerekir.

Örneğin; ikna gücü yüksek, dışa dönük, insanlarla devamlı ilişki halinde olan, girişimci niteliklere sahip olan birey avukat, politikacı ya da pazarlamacı olabilir. Kurallara bağlı, düzenli, statüye önem veren, sorumlu, nesnelerle uğraşmaktan hoşlanan bireylerin bankacılık, büro memurluğu, muhasebe gibi mesleklere yönelmeleri isabetli olacaktır.

5.İLGİ DUYULAN MESLEKLERİN İNCELENMESİ ( SEÇENEKLERİM NELER?)

Bireyin kendini tanımasının ardından ilgi duyduğu meslekleri de tanıması gerekir. Bireyin meslekler hakkında araştırmasını;

  • Meslek mensuplarının yaptığı temel faaliyetler
  • Çalışma ortamı
  • Çalışma koşulları
  • Çalışanlarda aranan nitelikler
  • Mesleğe hazırlanma
  • İlk işe giriş
  • Meslekte ilerleme
  • Kazanç
  • İş bulma olanağı ve mesleğin geleceği
  • Mesleğin gerektirdiği nitelikler vb.


Konularında yoğunlaştırması gerekir. Bilgi toplamak için, meslekleri tanıtan yayınlardan, rehber kitapçıklardan, mesleki tanıtım seminerlerinden, Rehberlik ve Araştırma Merkezlerinden, okullardaki-dershanelerdeki rehberlik servislerinden, o mesleğin mensuplarından yararlanılabilir.

Birey kendi özellikleri ile mesleğin özelliklerini eşleştirerek kararlarını oluşturabilir. Üzerinde durulacak temel nokta, bireyin kendini olmak istediği gibi değil, olduğu gibi objektif olarak tanıması, ilgi duyduğu meslekleri de olumlu-olumsuz yönleri ile tanımasıdır. Bireyin meslek seçimi kararını etkileyen etmenlerden biri de anne-babanın genç üzerinde oluşturduğu baskı ya da yönlendirmesidir. Birçok ebeveyn çocuklarını çok kazandıran saygın mesleklerde görmek ister. Meslek seçimindeki kararını net olarak belirlemeyen birey bu baskılardan etkilenir ve ailesinin istediği mesleğe yönelir. Birey bu şekilde zaman içerisinde seçtiği mesleğin kendine uygun olmadığını görür. Kendi arzuladığı mesleğe ulaşmak için ya öğrenimini yarıda keser ya da öğrenimini tamamladıktan sonra tekrar bir hazırlığa girişir. Bu durum genç için zaman ve emek kaybı oluşturur. Bu tip durumlara düşmemek için bireyin kararlarını kendisinin vermesi, bu karar doğrultusunda ailesini ikna etmesi, anne-babanın da gencin bu kararına saygı göstermesi gerekir.

Kişilik özelliklerinize, yeteneklerinize, günün koşullarına uygun bilinçli bir meslek seçimi toplumda sağlıklı, mutlu, kendi kendisiyle barışık insanların sayısını da çoğaltacaktır. Meslek seçimi hem bireysel hem de toplumsal açıdan büyük önem taşımaktadır. Bireysel yönden birtakım fizyolojik ihtiyaçların doyurulmasında; toplumsal açıdan da toplumsal gelişmeye temel oluşturacak olan insan gücünün planlanmasında önemi açıkça görülmektedir.

Mesleki rehberlikte belki de ilk ve en önemli adım bireyin meslek seçimi yapmanın yaşamındaki en önemli karalardan biri olduğunu görmesini sağlamaktır. Eğer birey gerçekten bu seçimin ne denli önemli olduğunu görüyorsa yapılacak bir şeyler olduğunu kabul edecektir. Kuşkusuz ideale ulaşmak mümkün olmayabilir ama ona yaklaşmak için çaba harcamanın değerini küçümsememek gerekir.

İNSAN İLE YAŞAM ARASINDAKİ EN KUVVETLİ BAĞ “İŞ”İ’DİR. SAĞLIKLI İNSAN SEVEBİLEN VE ÇALIŞABİLEN KİŞİDİR. Ya ümitsizsiniz, ya da ümit sizsiniz, Ya çaresizsiniz, ya da çare sizsiniz!

ETKİNLİKLER

Prof. Dr Füsun Terzioğlu’nu Okulumuzda Ağırladık Atılım Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr Füsun TERZİOĞLU’nu okulumuzda ağırladık....
Lösev Çiftliğini Ziyaret Ettik 25 Aralık 2018 tarihinde 11. Sınıf öğrencilerimiz ve öğretmenlerimizle birlikte merkezi Ankara’da bulunan “Lösev Çiftliği”ni ziyaret ettik. Binlerce çocuğumuzun yaşadıkları zor...
MTA Gezisi Okul gezi gözlem ekibi olarak 9. sınıflarımız ile birlikte başkentimizde bulunan Maden Tetkik Arama Genel Müdürlüğü’ne 12 Aralık Çarşamba günü gezi düzenledik. Amacımız: “Başke...
Uygulamalı Eğitim 11. Sınıf öğrencilerimiz ile “Aseptik Uygulamaları” ve “Özel Bakım Uygulamaları” dersleri kapsamında; Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesine gözlem ziyareti gerçekleştirdik. Bu ...